MELP Dil Referansı

Kanonik kaynak: ORTAK/dil/ | Versiyon: Stage 1 | Güncelleme: 2026-04

Derleme Yolu

Stage 1'de .mlp dosyaları normalizer sarmalayıcısı üzerinden derlenir. Kullanıcı yazdığı kaynak (boşluklu anahtar kelimeler) önce iç temsile (pmlp) çevrilir, ardından derleyici bu iç temsili işler.

# Çalıştır
bin/run_melp program.mlp

# LLVM IR görüntüle
bin/run_melp program.mlp --ir

# Native binary üret
bin/melp_compiler program.mlp -o program

Temel Kurallar

Kural	Doğru ✅	Yanlış ❌
Parametre ayırıcı	`fonksiyon(a; b; c)`	`fonksiyon(a, b, c)`
Dizi literali	`[1; 2; 3]`	`[1, 2, 3]`
Satır sonu yok	`x = 42`	`x = 42;`
Blok sonlandırıcı	`fonksiyon sonu`	`fonksiyon_sonu`
koşul → ise zorunlu	`koşul x > 0 ise`	`koşul x > 0`
değilse koşul	`değilse koşul x > 0 ise`	`elif x > 0`
Döngüden çıkış	`çık`	`break`
Yorum	`-- yorum`	`// yorum`
Mantıksal operatör	`ve`, `veya`, `değil`	`&&`, `\|\|`, `!`
Modulo	`x mod y`	`x % y`

Tipler

İngilizce	Türkçe	Açıklama
`numeric`	`sayısal`	Tam sayı veya ondalık (derleyici seçer)
`string`	`metin`	Metin değeri
`boolean`	`mantıksal`	`true` / `false`
`none`	`hiçbir`	Dönüş değeri olmayan fonksiyon
`null`	`boş`	Null / boş değer

sayısal x = 42
sayısal pi = 3,14
metin isim = "MELP"
mantıksal tamam = doğru
metin boşDeğer = boş

Değişkenler

sayısal sayaç = 10
metin dil = "MELP"
mantıksal aktif = doğru

-- Yeniden atama — tip anahtarı yok
sayaç = sayaç + 1
dil = "Türkçe MELP"

-- Sabit
sabit sayısal MAX = 1000
sabit metin UYGULAMA = "MELP"

Operatörler

Aritmetik

x + y
x - y
x * y
x / y
x mod y     -- modulo (% değil)

Karşılaştırma

x == y
x != y
x < y
x > y
x <= y
x >= y

Mantıksal

x ve y
x veya y
değil x

Metin Birleştirme

metin tam = "Merhaba, " + isim + "!"

Koşullar

koşul puan >= 90 ise
    yazdır("A")
değilse koşul puan >= 80 ise
    yazdır("B")
yoksa
    yazdır("C")
koşul sonu

Döngüler

Koşullu Döngü (while-stili)

sayısal i = 0
döngü i < 10
    yazdır(i)
    i = i + 1
döngü sonu

Sonsuz Döngü

döngü
    koşul bitti ise çık
    işle()
döngü sonu

Her Biri İçin (for each)

sayısal[] sayılar = [1; 2; 3; 4; 5]
her n içinde sayılar
    yazdır(n)
her sonu

Fonksiyonlar

-- Dönüş değeri olan
sayısal fonksiyon topla(sayısal a; sayısal b)
    döndür a + b
fonksiyon sonu

-- Dönüş değeri olmayan
hiçbir fonksiyon selamla(metin isim)
    yazdır("Merhaba, " + isim)
fonksiyon sonu

-- Çağrım
sayısal sonuç = topla(3; 5)
selamla("Dünya")

Lambda

sayısal iki_kat = lambda(sayısal x)
    döndür x * 2
lambda sonu

yazdır(iki_kat(5))    -- 10

Struct

yapı Nokta
    sayısal x
    sayısal y
yapı sonu

Nokta n = Nokta { x: 10; y: 20; }
yazdır(n.x)

Listeler

metin[] isimler = ["Ali"; "Can"; "Ece"]
yazdır(isimler[0])          -- Ali
yazdır(isimler.length)      -- 3

-- Ekle
isimler.push("Duru")

Hata Yönetimi

dene
    sayısal sonuç = riskliİşlem()
    yazdır(sonuç)
hata yakala
    yazdır("Hata: " + hata.mesaj)
sonunda
    temizle()
dene sonu

Fırlat / Yakala

-- Hata fırlatan fonksiyon
sayısal fonksiyon böl(sayısal a; sayısal b)
    koşul b == 0 ise
        fırlat "Sıfıra bölme hatası"
    koşul sonu
    döndür a / b
fonksiyon sonu

Eşzamanlılık — Spawn & Channel

-- Başlat: paralel görev
başlat
    yazdır("Paralel çalışıyor")
başlat sonu

-- Eşzamansız / Bekle
eşzamansız fonksiyon veriGetir()
    metin veri = bekle disktenYükle("veri.txt")
    yazdır(veri)
fonksiyon sonu

Türkçe Anahtar Kelimeler (Özet)

İngilizce	Türkçe
`function` / `end function`	`fonksiyon` / `fonksiyon sonu`
`if` / `then` / `else`	`koşul` / `ise` / `yoksa`
`end if`	`koşul sonu`
`loop` / `end loop`	`döngü` / `döngü sonu`
`return`	`döndür`
`print`	`yaz`
`main`	`giriş`
`numeric`	`sayısal`
`string`	`metin`
`boolean`	`mantıksal`
`true` / `false`	`doğru` / `yanlış`
`and` / `or` / `not`	`ve` / `veya` / `değil`
`struct` / `end struct`	`yapı` / `yapı sonu`
`spawn` / `end spawn`	`başlat` / `başlat sonu`
`try` / `catch` / `end try`	`dene` / `hata yakala` / `dene sonu`
`import` / `export`	`içe_aktar` / `dışa_aktar`
`const`	`sabit`
`exit`	`çık`

Yeni Dil Ekleme

MELP derleyicisi herhangi bir dil için minimal bir JSON yapısı ile genişletilebilir.

-- ORTAK/dil/<dil_kodu>/keywords.json
{
  "schema_version": "1.0.0",
  "meta": {
    "name": "Español",
    "lang_id": "spanish",
    "code": "es",
    "enabled": true
  },
  "keywords": {
    "function":     "función",
    "end function": "fin función",
    "print":        "imprimir",
    "if":           "si",
    "then":         "entonces",
    "return":       "retornar"
  }
}

Bu dosya oluşturulduğunda MELP derleyicisi İspanyolca kaynak dosyaları herhangi ek derleme adımı gerektirmeden işleyebilir. Algoritma değişmez.

← Özelliklere Geri Dön Web IDE'de Deneyin →